Chmiel japoński (Humulus japonicus) rośnie bardzo szybko – w jednym sezonie może wytworzyć pędy o długości około 4–6 m. Nie wolno go jednak uprawiać w Polsce. Od 2019 roku znajduje się na unijnej liście inwazyjnych gatunków obcych (IGO), a zakaz obejmuje między innymi uprawę, rozmnażanie i wprowadzanie do środowiska.
Jak szybko rośnie chmiel japoński?
Tempo wzrostu jest jego najważniejszą cechą biologiczną. Elastyczne, szorstko owłosione pędy szybko owijają się wokół podpór, krzewów i drzew. W sprzyjających warunkach w ciągu jednego sezonu osiągają około 4–6 m długości, tworząc zwartą masę liści.
W Polsce gatunek jest zwykle jednoroczny, ponieważ roślina nie przeżywa zimy w takim stopniu jak w cieplejszym klimacie. Nie zmienia to jej statusu prawnego ani ryzyka rozsiewania nasion w trakcie sezonu.
Najważniejsze informacje o chmielu japońskim
| Cecha | Informacja | Znaczenie |
|---|---|---|
| Tempo wzrostu | Około 4–6 m w sezonie | Szybko pokrywa podpory i większą powierzchnię |
| Cykl życiowy w Polsce | Zwykle jednoroczny | Roślina najczęściej zamiera po zimie |
| Status prawny | IGO, wpisany na listę w 2019 roku | Uprawa i rozmnażanie są zakazane |
| Główne zagrożenie | Zacienianie i rozsiewanie nasion | Może wypierać rodzimą roślinność |
Dlaczego chmiel japoński jest uznawany za inwazyjny?
Szybki przyrost pędów pozwala mu w krótkim czasie stworzyć gęste płaty roślinności. Duże, klapowane liście ograniczają dostęp światła gatunkom rosnącym niżej. Pędy mogą też oplatać krzewy i młode drzewa, obciążać ich gałęzie oraz utrudniać rozwój innych roślin.
Drugim mechanizmem rozprzestrzeniania są nasiona. Mogą być przenoszone przez wiatr, wodę i ptaki, dlatego samosiew może pojawić się poza pierwotnym miejscem występowania. Do najważniejszych skutków obecności tego gatunku należą:
- tworzenie gęstej warstwy liści zacieniającej rodzime rośliny
- konkurencja o przestrzeń, światło i dostęp do zasobów podłoża
- oplątywanie krzewów, drzew i innych podpór
- rozprzestrzenianie nasion poza ogrodem, zwłaszcza w pobliżu wody
Odmiana Humulus japonicus ‘Variegatus’ ma biało-zielone liście i może rosnąć wolniej, ale pozostaje odmianą tego samego gatunku. Podlega więc tym samym ograniczeniom prawnym.
Co zrobić, jeśli chmiel japoński pojawił się w ogrodzie?
Nie wysiewaj zebranych nasion, nie przenoś samosiewów i nie utrzymuj rośliny jako ozdobnego pnącza. Istniejący okaz należy usunąć ostrożnie, najlepiej zanim wytworzy dojrzałe owocostany i nasiona.
Podczas pracy załóż rękawice oraz odzież zakrywającą przedramiona, ponieważ pędy i spodnia strona liści mogą podrażniać skórę. Zbierz także opadłe fragmenty rośliny. Nie wrzucaj pędów ani owocostanów do kompostu, jeśli istnieje ryzyko ich ukorzenienia lub rozsiania.
Przy dużym skupisku roślin albo obecności dojrzałych nasion sposób postępowania warto uzgodnić z właściwym organem ochrony środowiska. Odpady powinny trafić do miejsca i instalacji wskazanych dla materiału mogącego się rozmnażać.
