Nasiona marchwi uzyskuje się dopiero w drugim roku uprawy. Najpierw trzeba wybrać zdrowe korzenie, przezimować je, a wiosną ponownie posadzić, aby wytworzyły pęd kwiatostanowy i nasiona.
Dlaczego marchew potrzebuje dwóch lat?
Marchew jest rośliną dwuletnią. W pierwszym sezonie tworzy korzeń spichrzowy, który zwykle zbieramy do jedzenia. Po przejściu zimowego spoczynku roślina w drugim roku wypuszcza wysoki pęd, kwitnie i zawiązuje nasiona.
Do pozyskania własnego materiału siewnego trzeba więc pozostawić kilka najlepszych korzeni, zapewnić im bezpieczne przezimowanie, a następnie wysadzić je ponownie wiosną. Ten sam cykl dotyczy między innymi pietruszki i buraka.
Jak przygotować marchew w pierwszym roku?
Rośliny przeznaczone na nasiona powinny być zdrowe, silne i typowe dla wybranej odmiany. Nie wybieraj korzeni uszkodzonych przez szkodniki, porażonych chorobami, pękniętych ani wyraźnie zdeformowanych. Najlepiej przeznaczyć na ten cel kilka okazów, ponieważ część może nie przetrwać zimy.
W pierwszym roku wykonaj najważniejsze czynności:
- Wybierz rośliny mateczne – zdrowe, dobrze wyrośnięte i charakterystyczne dla odmiany.
- Wykop korzenie ostrożnie, nie uszkadzając ich szyjki.
- Skróć liście, ale nie usuwaj całkowicie miejsca, z którego wyrastają.
- Odrzuć marchewki z oznakami gnicia, chorób lub żerowania gryzoni.
- Przygotuj miejsce do przechowania przed nadejściem silnych mrozów.
Zimowanie w gruncie
Najprostsze rozwiązanie polega na pozostawieniu marchwi na zagonie. Korzenie trzeba wtedy przykryć grubą warstwą słomy, suchych liści lub innego materiału ograniczającego przemarzanie. Zimowanie w gruncie jest wygodne, ale zwiększa ryzyko strat powodowanych przez gryzonie. Warto zabezpieczyć zagon siatką albo inną osłoną, która utrudni zwierzętom dostęp.
Zimowanie w piwnicy lub przechowalni
Drugą możliwością jest wykopanie korzeni i ułożenie ich w skrzynce z lekko wilgotnym piaskiem. Miejsce powinno być chłodne, ciemne i zabezpieczone przed przemarzaniem. Piasek nie może być mokry, ponieważ nadmiar wilgoci sprzyja gniciu. W czasie przechowywania regularnie sprawdzaj marchew i usuwaj miękkie lub chore sztuki.
Co zrobić w drugim roku uprawy?
Wiosną, gdy minie ryzyko silnych przymrozków, wysadź przezimowane korzenie w żyznej, przepuszczalnej glebie. Umieść je tak, aby szyjka korzenia znajdowała się na poziomie powierzchni podłoża. Rośliny potrzebują światła, regularnego podlewania w czasie suszy i miejsca, w którym będą mogły swobodnie rozwinąć wysokie pędy.
Pędy nasienne marchwi mogą być wysokie i łamliwe, dlatego warto podeprzeć je palikami. Podczas kwitnienia rośliny odwiedzają owady zapylające. Po zapyleniu na końcach pędów zaczynają rozwijać się baldachy, w których dojrzewają nasiona.
Jak zebrać i oczyścić nasiona marchwi?
Zbiór przeprowadź wtedy, gdy baldachy zaczynają brązowieć i wyraźnie schnąć. Nie czekaj, aż wszystkie nasiona całkowicie dojrzeją na roślinie, ponieważ część może się osypać. Cały proces wygląda następująco:
- Obserwuj baldachy i wybierz te, które zaczynają brązowieć.
- Ścinaj je razem z fragmentem pędu w suchy dzień.
- Rozłóż baldachy cienką warstwą w przewiewnym, zacienionym miejscu i pozostaw do pełnego doschnięcia.
- Wyłuskaj nasiona, pocierając wysuszone baldachy dłonią lub delikatnie je omłacając.
- Usuń większe resztki roślinne, plewy i niedojrzałe fragmenty.
- Przechowuj oczyszczone nasiona w papierowej kopercie, opisanej nazwą odmiany i rokiem zbioru.
Nasiona marchwi mają drobne włoski i szorstką powierzchnię. Podczas omłacania mogą podrażniać skórę, dlatego przy większej ilości materiału siewnego załóż rękawice. Po oczyszczeniu nasiona powinny być całkowicie suche. Wilgoć zamknięta w opakowaniu może obniżyć ich zdolność kiełkowania.
Jak zachować cechy wybranej odmiany?
Marchew może krzyżować się z innymi roślinami tego samego gatunku, w tym z dziką marchwią, nazywaną także marchwią zwyczajną. Jeśli w pobliżu kwitną dzikie okazy albo marchew innej odmiany, owady mogą przenieść między nimi pyłek. Zebrane nasiona mogą wtedy wydać rośliny o innym kształcie, kolorze lub smaku korzenia.
Aby ograniczyć ryzyko krzyżowania, zachowaj możliwie dużą izolację przestrzenną od innych kwitnących marchwi. Jeszcze lepszym rozwiązaniem jest przeznaczenie na nasiona tylko jednej odmiany w danym sezonie albo zastosowanie izolacji, która ograniczy dostęp owadów i pozwoli kontrolować zapylanie.
Nie zbieraj nasion z odmian oznaczonych jako F1, jeśli chcesz uzyskać rośliny powtarzające cechy rośliny matecznej. Hybrydy powstają z kontrolowanego krzyżowania, dlatego ich potomstwo może być niejednorodne i zwykle nie zachowuje wszystkich cech odmiany F1.
Najlepsze efekty daje wybór zdrowych roślin typowych dla odmiany, bezpieczne przechowanie ich przez zimę oraz kontrola zapylenia w drugim roku. W ten sposób po dwóch sezonach otrzymasz własne nasiona marchwi gotowe do wysiewu.
