Budowa karmnika dla ptaków ma sens wtedy, gdy łączy trwałą konstrukcję z higieną i odpowiedzialnym dokarmianiem. Najbezpieczniejsze są modele, w których odchody nie mieszają się z karmą, na przykład karmnik-tuba. Jeśli zaczniesz dokarmiać ptaki zimą, rób to regularnie aż do wczesnej wiosny.
Dlaczego konstrukcja ma znaczenie?
Tradycyjny karmnik-domek z podłogą, na której rozsypuje się ziarno, może wyglądać estetycznie, ale nie jest najlepszym rozwiązaniem dla ptaków. Resztki pokarmu mieszają się w nim z odchodami, a wilgotne ziarno szybko pleśnieje. Takie warunki ułatwiają przenoszenie chorób między osobnikami korzystającymi z jednej stołówki.
Lepszą konstrukcją jest karmnik-tuba albo model z dozownikiem. Ziarno wysypuje się z niego stopniowo, a odchody spadają poza miejscem pobierania pokarmu. Estetyka może być ważna, ale nie powinna mieć pierwszeństwa przed możliwością łatwego czyszczenia. Każdy model trzeba regularnie opróżniać z resztek, myć i dokładnie suszyć.
Opcja A – prosty karmnik drewniany
Drewniany karmnik może mieć dwuspadowy daszek, podłogę i niskie listwy zabezpieczające ziarno przed wysypywaniem. Zamiast szczelnie zabudowywać konstrukcję, zostaw łatwy dostęp do środka. Przyda się podnoszona listewka, która umożliwi usunięcie resztek bez rozbierania całego karmnika.
Przygotuj następujące materiały i narzędzia:
- Materiały – surowe deski sosnowe, kantówki, listwy, wkręty, kątownik i sznurek lub uchwyty do zawieszenia.
- Narzędzia – piła, wiertarka, wkrętarka, młotek, papier ścierny i miarka.
- Zabezpieczenie drewna – nietoksyczny impregnat przeznaczony do stosowania na zewnątrz, nakładany wyłącznie od zewnętrznej strony.
- Element ruchomy – listwa przykręcona tak, aby można było ją unieść podczas sprzątania.
Budowę wykonaj w następującej kolejności:
- Przytnij deskę na podłogę oraz dwie połacie daszku. Dla małych ptaków wystarczy podstawa o długości około 35 cm, a połacie mogą mieć około 42,5 cm długości.
- Przygotuj cztery słupki podtrzymujące daszek oraz dwie krótsze kantówki łączące konstrukcję. Końce słupków możesz ściąć pod kątem 45 stopni, aby lepiej osadzić na nich dach.
- Wygładź papierem ściernym wszystkie krawędzie. Usuń drzazgi, szczególnie w miejscach, w których ptaki będą siadać.
- Skręć obie połacie daszku kątownikiem, a następnie zamocuj słupki do podłogi. Warto wcześniej nawiercić otwory, ponieważ ogranicza to ryzyko pękania drewna wzdłuż słojów.
- Przytwierdź trzy listwy boczne. Czwartą zamontuj na wkrętach jako podnoszony element. Dzięki temu łatwo wysypiesz zużyte ziarno i umyjesz wnętrze karmnika.
- Osadź daszek i przykręć go do konstrukcji. Zewnętrzne powierzchnie zabezpiecz impregnatem, natomiast środka nie maluj. Surowe drewno wewnątrz nie będzie miało kontaktu z powłoką chemiczną.
Daszek chroni pokarm przed deszczem i śniegiem, ale nie zastępuje sprzątania. Usuwaj zawilgocone ziarno i odchody, a karmnik myj regularnie, zwłaszcza gdy korzysta z niego wiele ptaków.
Opcja B – karmnik z butelki lub siatki
Karmnik z butelki PET jest szybki do wykonania, ale wymaga dokładnego zabezpieczenia. Wybierz czystą, nieuszkodzoną butelkę, najlepiej o kształcie prostopadłościanu. Siatkowa tuba jest jeszcze bardziej higieniczna, ponieważ ptaki wybierają pojedyncze nasiona przez oczka, a resztki spadają na ziemię.
W przypadku butelki postępuj tak:
- Usuń etykietę, umyj butelkę i wytnij otwór kilka centymetrów nad dnem. Nie twórz zbyt dużego wejścia, aby ptak nie mógł wsunąć głowy i zaklinować się.
- Wygładź krawędzie otworu i zabezpiecz je taśmą odporną na warunki zewnętrzne. Nie pozostawiaj ostrych fragmentów plastiku.
- Pod otworem wykonaj mniejszy otwór na drewnianą podpórkę. Ptak powinien móc stabilnie przysiąść podczas pobierania pokarmu.
- W górnej części zamocuj dwa odcinki sznurka albo solidny uchwyt. Zawieś karmnik tak, aby nie przechylał się pod ciężarem nasion.
- Wsyp niewielką ilość suchej karmy, a przed ponownym napełnieniem usuń resztki i umyj wnętrze. Butelkę wymieniaj, gdy plastik pęknie lub zmatowieje.
Siatkę możesz zwinąć w tubę i połączyć drucikiem, a od góry osłonić ją niewielkim daszkiem. W takim modelu nie dodawaj elementów, o które ptaki mogłyby zaczepić nogami.
Czym karmić, a czego nie podawać?
Podstawą karmy dla sikorek, wróbli, mazurków i innych małych ptaków może być drobny, niełuskany i niesolony słonecznik. Nadają się także surowe, niesolone orzechy oraz wybrane nasiona. Produkty powinny być suche, świeże i pozbawione przypraw.
Chleb i pieczywo są zakazane. Zawierają sól, cukier i inne składniki, które mogą szkodzić ptakom. Spożywanie pieczywa może prowadzić do poważnych zaburzeń zdrowotnych, a w konsekwencji do śmierci. Nie podawaj też resztek z obiadu ani produktów solonych.
| Co można podać? | Czego nie podawać? | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Niełuskany, niesolony słonecznik | Chleb i pieczywo | Sól, cukier i dodatki mogą szkodzić ptakom. |
| Surowe, niesolone orzechy | Orzechy solone lub prażone z przyprawami | Nadmiar soli i dodatki nie są bezpieczną karmą. |
| Gotowe kule tłuszczowe bez plastikowej siatki | Słonina pozostawiona na długo | Tłuszcz może jełczeć, szczególnie podczas cieplejszej pogody. |
Kule tłuszczowe powinny być wykonane z tłuszczu przeznaczonego dla ptaków i nasion, bez soli oraz przypraw. Zamiast cienkiej plastikowej siatki użyj bezpiecznego podajnika, w którym ptak nie zaplącze nóg.
Lokalizacja i bezpieczeństwo
Miejsce zawieszenia karmnika decyduje o tym, czy ptaki będą mogły korzystać z niego bez narażenia na atak. Wybierz zaciszny punkt na wysokości koron drzew, z dala od łatwego dostępu kotów. Nie umieszczaj konstrukcji przy płocie, stercie drewna ani skrzynce, z których drapieżnik może doskoczyć do ptaka.
Przy wyborze lokalizacji sprawdź następujące warunki:
- Karmnik powinien znajdować się poza zasięgiem kota domowego i mieć wolną przestrzeń wokół miejsca lądowania.
- W pobliżu powinny rosnąć krzewy, w których ptaki mogą schronić się przed zagrożeniem, ale nie bezpośrednio przy samej konstrukcji.
- Nie wieszaj go tuż przy szybie. Ptaki mogą odbić się od niewidocznej lub odbijającej światło powierzchni.
- Unikaj ruchliwych ulic, intensywnie oświetlonych okien i miejsc, w których karmnik będzie często niepokojony.
Przed rozpoczęciem dokarmiania sprawdź jeszcze, czy możesz zapewnić ptakom stałą opiekę:
- Czy masz czas na regularne usuwanie resztek i mycie karmnika?
- Czy zapewnisz suchą karmę aż do wczesnej wiosny?
- Czy wybrane miejsce chroni ptaki przed kotami?
- Czy konstrukcja nie znajduje się przy szybie i nie ma ostrych krawędzi?
Dokarmianie najlepiej prowadzić podczas mrozu i zalegania śniegu, gdy ptakom trudniej znaleźć naturalny pokarm. Nie obejmuje ono ptaków wodnych, takich jak kaczki i łabędzie. W przypadku małych ptaków najważniejsze są stałość, czysta konstrukcja i karma bez soli oraz pieczywa.
