Nie każdy napotkany jeż potrzebuje pomocy. Zdrowego, żwawo poruszającego się jeża spotkanego nocą najlepiej zostawić w spokoju. Interwencji wymaga zwierzę znalezione w dzień, ranne, wychudzone, osowiałe lub nienaturalnie reagujące. W takiej sytuacji zabezpiecz je zgodnie z zasadą 3xC – ciepło, cicho, ciemno – i skontaktuj się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt.
Czy znaleziony jeż wymaga pomocy?
Porę spotkania i zachowanie zwierzęcia oceniaj razem. Jeże są aktywne głównie nocą, dlatego nocna wędrówka po ogrodzie lub parku zwykle nie jest powodem do zabierania ich do domu. Nie przenoś też zdrowego jeża do lasu. Może mieszkać w mieście, znać swoje schronienie i mieć w pobliżu młode.
| Sytuacja lub wygląd jeża | Co robić? |
|---|---|
| Jeż spotkany nocą, chodzi żwawo i nie ma ran | Zostaw go w spokoju. Jeśli znajduje się na jezdni, przenieś go ostrożnie poza drogę, w kierunku, w którym szedł. |
| Jeż jest aktywny w dzień, osowiały, przewraca się lub nie chodzi | Zabezpiecz go i skontaktuj się z ośrodkiem rehabilitacji albo lekarzem weterynarii. |
| Widoczne rany, poparzenia, brak kolców, ślady po psie lub podkaszarce | To przypadek pilny. Ogranicz dotykanie, włóż jeża do kartonu i szybko ustal transport do specjalisty. |
| Mały jeż znaleziony poza gniazdem | Nie zakładaj, że poradzi sobie sam. Sprawdź okolicę, czy nie ma innych młodych, i skonsultuj sytuację z ośrodkiem. |
| Mały jeż znaleziony jesienią, szczególnie pod koniec sierpnia lub we wrześniu | Skontaktuj się z ośrodkiem. Tak zwane jesienne sierotki mogą nie zgromadzić zapasów potrzebnych do przetrwania zimy. |
Niepokoją także liczne kleszcze lub jaja much, wyraźne wychudzenie, zapadnięte boki, wychłodzenie oraz brak reakcji na delikatny dotyk. Jeżeli odkryłaś całe gniazdo młodych, nie zabieraj ich od razu. Obserwuj je z dystansu, ponieważ matka mogła tylko wyjść po pokarm. Pojedyncze, bardzo małe młode poza gniazdem wymaga natomiast konsultacji.
Co zrobić krok po kroku?
Do przenoszenia jeża przygotuj karton z wysokimi ściankami, ręcznik lub papierowe podkłady, grube rękawice oraz butelkę z ciepłą wodą. Nie próbuj leczyć ran ani usuwać pasożytów na własną rękę.
- Zadbaj o własne bezpieczeństwo – załóż grube rękawice i nie chwytaj zwierzęcia gołymi rękami. Zbliżaj się spokojnie, ponieważ jeż może gwałtownie się zwinąć.
- Przenieś jeża do kartonu – wyłóż dno ręcznikiem lub papierem. Nie używaj ciasnego plastikowego pojemnika ani otwartej klatki, z której zwierzę mogłoby uciec.
- Zastosuj zasadę 3xC – zapewnij ciepło, ciszę i ciemność. Butelkę z ciepłą wodą owiń ręcznikiem i połóż obok jeża, nie bezpośrednio pod nim. Zwierzę musi móc odsunąć się od źródła ciepła.
- Skontaktuj się ze specjalistą – zadzwoń do najbliższego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt, lecznicy przyjmującej dzikie zwierzęta albo do urzędu gminy. Opisz wygląd jeża, miejsce znalezienia i widoczne obrażenia.
- Transportuj go tylko po uzgodnieniu – karton powinien stać stabilnie, w spokojnym i zacienionym miejscu. Nie wyciągaj jeża podczas jazdy i nie wystawiaj go na hałas ani wysoką temperaturę.
Nie masz numeru do lokalnego ośrodka? Wyszukaj w mapach hasło „ośrodek rehabilitacji dzikich zwierząt” wraz z nazwą miejscowości lub województwa. Możesz też zadzwonić do urzędu gminy, straży miejskiej albo lecznicy weterynaryjnej i poprosić o wskazanie placówki oraz organizację transportu.
Czego nie robić?
W stresie łatwo podać zwierzęciu coś, co wygląda na pomoc, ale może pogorszyć jego stan. Szczególnie niebezpieczne są następujące działania:
- Nie podawaj mleka krowiego – jeże nie trawią dobrze laktozy, a mleko może wywołać ciężkie zaburzenia jelitowe i doprowadzić do śmierci.
- Nie karm wychłodzonego, osłabionego ani będącego w szoku jeża bez instrukcji specjalisty.
- Nie trzymaj dzikiego jeża w domu jako pupila. Pierwsza pomoc ma być krótkim zabezpieczeniem do czasu przekazania go fachowcom.
- Nie wywoź rannego jeża ani oseska do lasu. Takie przeniesienie może pogorszyć jego stan albo rozdzielić młode od matki.
- Nie wkładaj jeżowi jabłka na kolce i nie próbuj leczyć go metodami domowymi.
Gdzie szukać pomocy dla jeża?
Jeż europejski podlega w Polsce ochronie gatunkowej. Oznacza to, że nie wolno zabierać zdrowego zwierzęcia z natury ani przetrzymywać go bez potrzeby. W sytuacji kryzysowej pomoc powinien zorganizować samorząd gminny, a zwierzę powinno trafić do ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt lub lekarza weterynarii mającego doświadczenie w leczeniu dzikich zwierząt.
Jeśli jesteś w województwie pomorskim, możesz skontaktować się z Pomorskim Ośrodkiem Rehabilitacji Dzikich Zwierząt „Ostoja” pod numerem 606 907 740. W innych regionach poproś gminę, straż miejską albo najbliższą lecznicę o wskazanie właściwego ośrodka.
Najważniejsza zasada jest prosta: zdrowy jeż nocą nie potrzebuje ratowania, natomiast jeż ranny, wychłodzony, osowiały lub znaleziony w dzień powinien zostać zabezpieczony i szybko skonsultowany ze specjalistą. Do tego czasu zapewnij mu ciepło, ciszę i ciemność, a mleko krowie pozostaw poza jego zasięgiem.