Dokarmianie ptaków zimą ma sens przede wszystkim podczas mrozów, intensywnych opadów śniegu i oblodzenia, gdy znalezienie naturalnego pokarmu staje się trudne. Najbezpieczniej podawać im nieprzetworzone ziarna, nasiona, orzechy i niesiarkowane suszone owoce. Trzeba też zapewnić czysty karmnik, świeżą wodę oraz regularne uzupełnianie pokarmu.
Dokarmianie ptaków to zobowiązanie
Dzikie ptaki powinny samodzielnie zdobywać pożywienie, dlatego karmnik nie powinien działać przez cały rok jako stała stołówka. Wsparcie najlepiej rozpocząć dopiero wtedy, gdy ziemia jest zamarznięta, pokryta śniegiem albo długo utrzymuje się silny mróz.
Ptaki szybko przyzwyczajają się do konkretnego miejsca i pory uzupełniania karmy. Gdy zaczniesz je dokarmiać, rób to regularnie aż do ustąpienia trudnych warunków. Nagłe przerwanie dostępu do pokarmu może być szczególnie niekorzystne dla osobników, które przestały intensywnie poszukiwać innych źródeł.
Jak bezpiecznie dokarmiać ptaki?
O bezpieczeństwie decyduje nie tylko rodzaj karmy, lecz także sposób jej podawania. Najważniejsze zasady są następujące:
- Rozpocznij w czasie trudnej pogody – karmnik jest potrzebny głównie podczas mrozu, śniegu i oblodzenia, gdy ptaki mają ograniczony dostęp do naturalnego pożywienia.
- Uzupełniaj pokarm systematycznie – lepiej podawać mniejsze porcje częściej niż wysypać dużą ilość i pozostawić ją bez kontroli.
- Regularnie czyść karmnik – usuwaj odchody, łuski, mokre ziarna i niezjedzone resztki. Zawilgocony pokarm może pleśnieć, a zabrudzona powierzchnia sprzyja przenoszeniu bakterii i pasożytów.
- Wybierz bezpieczne miejsce – karmnik powinien znajdować się co najmniej 1,2 m nad ziemią, najlepiej około 1,5 m, z dala od ruchliwej drogi, okien oraz miejsc, w których przebywają psy i koty. Krzew lub drzewo w pobliżu zapewni ptakom miejsce do obserwacji, ale karmnik nie powinien być ukryty w gęstwinie, gdzie łatwo zaatakuje je drapieżnik.
Obok karmnika ustaw płytkie poidełko. Zimą ptakom również brakuje wody, ponieważ naturalne zbiorniki zamarzają. Naczynie trzeba codziennie kontrolować i wymieniać wodę na świeżą. W czasie mrozu można wlać wodę ciepłą, ale nie gorącą, dzięki czemu zamarznie nieco później.
Czym karmić ptaki zimą w ogrodzie?
Podstawą powinny być produkty naturalne i możliwie mało przetworzone. Większe kawałki warto rozgnieść, aby mogły z nich skorzystać także sikory, wróble i inne małe gatunki.
| Rodzaj pokarmu | Przykłady | Uwagi |
|---|---|---|
| Ziarna i nasiona | Pszenica, owies, proso, kukurydza, słonecznik | Czarny słonecznik dostarcza dużo tłuszczu. Większe ziarna można lekko rozdrobnić. |
| Orzechy | Włoskie, laskowe, ziemne | Podawaj niesolone i najlepiej rozdrobnione, bez dodatków smakowych. |
| Owoce | Jabłka, gruszki, rodzynki | Suszone owoce powinny być niesiarkowane i niekandyzowane. Świeże owoce zamarzają podczas silnych mrozów. |
| Pokarm tłuszczowy | Pyzy, czyli mieszanki tłuszczowo-nasienne | Wybieraj produkty bez soli i dodatków. Można je zawiesić w specjalnej osłonie chroniącej przed wilgocią. |
Można podawać również czystą, niesoloną słoninę, jeśli temperatura pozostaje niska. Należy ją wymienić, gdy nie zostanie zjedzona w ciągu około dwóch tygodni lub gdy zacznie się psuć. Ilość karmy dopasuj do liczby odwiedzających ptaków, zamiast stale zwiększać zapas.
Czego kategorycznie nie podawać?
Chleb, słone przekąski i resztki z obiadu nie są właściwym pokarmem dla ptaków. Pieczywo jest produktem przetworzonym i zawiera dużo soli w stosunku do naturalnej diety dzikich ptaków. Nadmiar soli obciąża ich nerki, a regularne podawanie chleba może prowadzić do zaburzeń zdrowotnych i niedoborów żywieniowych.
Nie wolno wykładać także spleśniałego ani zepsutego jedzenia, mięsa, zup, makaronu, produktów przyprawionych, smażonych i przeterminowanych. Pleśń oraz bakterie mogą powodować ciężkie choroby, a niewłaściwa dieta bywa związana między innymi z tak zwanym anielskim skrzydłem – deformacją ostatniego stawu skrzydła opisywaną u ptactwa wodnego.
Jeśli nie możesz utrzymać karmnika w czystości i regularnie wymieniać pokarmu, lepiej go nie uruchamiaj. Zabrudzone miejsce może stać się źródłem zakażeń zamiast pomocą dla ptaków.
Naturalna stołówka w ogrodzie
Trwalszym rozwiązaniem niż karmnik jest posadzenie roślin, których owoce utrzymują się jesienią i zimą. Takie krzewy dostarczają pokarmu bez codziennego uzupełniania zapasów, a jednocześnie zapewniają schronienie.
W ogrodzie można posadzić:
- Jarząb pospolity, którego czerwone owoce są dostępne dla wielu gatunków.
- Bez czarny i bez koralowy, zapewniające owoce oraz gęste miejsca osłony.
- Dereń, którego owoce mogą utrzymywać się do późnej części sezonu.
- Dziką różę i głóg, będące źródłem pokarmu oraz schronienia.
- Kalinę koralową i tarninę, które wzbogacają naturalną bazę pokarmową ogrodu.
Naturalne rośliny nie zastępują rozsądnego dokarmiania podczas wyjątkowo trudnej pogody, ale ograniczają zależność ptaków od karmnika. W połączeniu z czystą wodą, bezpiecznym miejscem i nieprzetworzonym pokarmem tworzą warunki, które realnie wspierają dzikie ptaki zimą.
