Awaria motoreduktora zatrzymuje całą maszynę, ponieważ to on zamienia obroty silnika na moment potrzebny do tłoczenia mieszanki. Większość usterek zapowiada się na tyle wcześnie, że da się je wyłapać przed przestojem.
Silnik plus przekładnia: skąd bierze się moment
Motoreduktor łączy w jednej obudowie silnik elektryczny i przekładnię, najczęściej walcową, ślimakową lub stożkową. Silnik indukcyjny zasilany napięciem 400 V przy częstotliwości 50 Hz obraca się w okolicach 1400 obrotów na minutę, co dla pompy ślimakowej jest wartością bezużyteczną. Dopiero przełożenie rzędu 20-60 sprowadza obroty wyjściowe do kilkudziesięciu na minutę.
Moment na wale wyjściowym wynika bezpośrednio z mocy i prędkości obrotowej, zgodnie z zależnością M = 9550 x P / n, gdzie moc podaje się w kilowatach, prędkość w obrotach na minutę, a wynik otrzymuje się w niutonometrach. Silnik o mocy 2,2 kW pracujący na wyjściu przy 35 obrotach na minutę daje więc moment rzędu 600 Nm. Sprawność też ma znaczenie: przekładnie walcowe osiągają 96-98 procent, natomiast przekładnia ślimakowa przy dużych przełożeniach schodzi nawet w okolice 60-70 procent, zamieniając resztę energii w ciepło.
Wycieki, przegrzewanie i hałas
Najczęstszym objawem zużycia jest wyciek oleju spod wału wyjściowego. Odpowiada za niego uszczelniacz wargowy, który twardnieje od temperatury i przeciera się na czopie wału. Drugą przyczyną bywa zatkany odpowietrznik: ciśnienie w obudowie rośnie przy nagrzewaniu i wypycha olej przez najsłabszy punkt uszczelnienia.
Przegrzewanie rozpoznaje się po temperaturze obudowy przekraczającej około 80 stopni Celsjusza oraz po zapachu przegrzanego oleju. Typowe źródła to praca ciągła w maszynie zaprojektowanej na tryb S3, czyli pracę przerywaną z określonym współczynnikiem obciążenia, na przykład 40 procent w cyklu dziesięciominutowym, a także zbyt duży opór przetłaczanej mieszanki i niewłaściwy poziom oleju po zmianie położenia montażowego. Narastający szum i drgania wskazują na łożyska, natomiast stukanie przy zmianie kierunku obrotów zwykle oznacza luz w sprzęgle lub zużyty wieniec elastyczny.
Część objawów da się zmierzyć bez demontażu. Pomiar poboru prądu porównany z wartością znamionową z tabliczki pokazuje, czy jednostka pracuje w przeciążeniu, a różnica temperatur między obudową przekładni a silnikiem wskazuje, po której stronie leży problem. Przy napędach sterowanych falownikiem dochodzi jeszcze kwestia pracy przy obniżonej częstotliwości: wentylator własny silnika chłodzi wtedy słabiej, więc długa praca na niskich obrotach wymaga chłodzenia obcego lub zapasu mocy.
Części warte trzymania w zapasie
Zapas magazynowy dobiera się tak, aby usunąć typową usterkę bez czekania na dostawę. Lista części do motoreduktorów wygląda przy tym podobnie niezależnie od producenta, bo awarie dotyczą tych samych węzłów.
-
uszczelniacze wału wejściowego i wyjściowego wraz z pierścieniami uszczelniającymi obudowy,
-
łożyska toczne wału wolnoobrotowego, najbardziej obciążone w całym układzie,
-
odpowietrznik i korek spustowy, elementy tanie, a często pomijane przy naprawie,
-
olej przekładniowy właściwej klasy, najczęściej mineralny CLP 220 lub syntetyk poliglikolowy, bez mieszania obu rodzajów,
-
wpust pryzmatyczny i pierścienie osadcze, wymieniane przy każdym demontażu koła pasowego,
-
elastyczny wieniec sprzęgła między silnikiem a maszyną roboczą,
-
osprzęt elektryczny: stycznik, wyzwalacz termiczny, a w wersjach jednofazowych kondensator rozruchowy.
Wymiana oleju po pierwszych kilkuset godzinach pracy oraz kontrola jego poziomu przed sezonem wydłużają żywotność przekładni bardziej niż jakikolwiek zabieg doraźny. Warto też prowadzić prosty zapis godzin pracy, bo bez niego harmonogram obsługi zamienia się w reakcję na awarię.
Skąd brać podzespoły
Dopasowanie części wymaga odczytania oznaczenia z tabliczki znamionowej, gdzie zapisano typ przekładni, przełożenie, moc i położenie montażowe. Sam numer katalogowy maszyny budowlanej nie wystarcza, bo ten sam model bywa wyposażany w różne jednostki napędowe zależnie od roku produkcji. Firma Agregaty Małek łączy serwis maszyn budowlanych ze sprzedażą podzespołów i części zamiennych, a w jej asortymencie znajdują się części zamienne do motoreduktorów i kompletne jednostki napędowe. Zakup części do motoreduktorów u dostawcy prowadzącego równolegle serwis skraca czas diagnozy, gdy objawy nie wskazują jednoznacznie na konkretny podzespół.
Artykuł sponsorowany
