Drzewa owocowe można legalnie usuwać przez cały rok, ponieważ co do zasady nie wymagają zezwolenia na wycinkę. Najbezpieczniejszy termin przypada jednak od 16 października do końca lutego. Poza tym okresem trzeba szczególnie sprawdzić, czy usunięcie drzewa nie zniszczy gniazd, siedlisk lub miejsc rozrodu ptaków.
Do kiedy można ścinać drzewa owocowe?
Przepisy dotyczące usuwania drzew owocowych nie wyznaczają jednego terminu, po którym wycinka staje się zakazana. Na zwykłej prywatnej działce można więc usunąć jabłoń, gruszę, śliwę, wiśnię, czereśnię, orzech włoski albo krzew owocowy także poza sezonem jesienno-zimowym.
Nie oznacza to jednak pełnej swobody. Właściciel musi przestrzegać przepisów o ochronie gatunkowej zwierząt. Zakaz niszczenia gniazd i siedlisk ptaków obowiązuje przez cały rok, a nie tylko od 1 marca do 15 października. Ten przedział jest często określany jako okres lęgowy, ale poszczególne gatunki mogą zakładać gniazda wcześniej lub później.
Dlatego w praktyce najlepiej planować wycinkę od 16 października do końca lutego. W tym czasie ryzyko naruszenia ochrony ptaków jest zwykle najmniejsze, choć przed rozpoczęciem prac nadal trzeba obejrzeć koronę i pień drzewa.
Czy na wycięcie drzewa owocowego potrzebne jest zezwolenie?
Ustawa o ochronie przyrody zwalnia drzewa i krzewy owocowe z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie, niezależnie od ich wieku i rozmiaru. Dotyczy to typowych roślin sadowniczych, także orzecha włoskiego oraz krzewów takich jak porzeczka, agrest, malina czy leszczyna.
Wątpliwości mogą pojawić się przy okazach posadzonych głównie jako ozdobne albo przy odmianach nietypowych dla polskich sadów. Jeżeli nie da się jednoznacznie ustalić, czy roślina jest drzewem owocowym, bezpieczniej skonsultować sprawę z właściwym urzędem gminy lub specjalistą.
Zwolnienie nie obejmuje każdej lokalizacji. Formalności mogą być konieczne, gdy drzewo rośnie:
- na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków – sprawą może zajmować się wojewódzki konserwator zabytków,
- na terenie zieleni objętym szczególnymi przepisami – na przykład w parku, ogrodzie zabytkowym lub innej publicznie urządzonej przestrzeni.
Przed wycinką trzeba też ustalić, czy drzewo rzeczywiście rośnie na działce prywatnej i czy nie obowiązują tam dodatkowe formy ochrony przyrody. Sam fakt, że roślina znajduje się na własnym gruncie, nie uchyla zakazów dotyczących chronionych zwierząt.
Ochrona ptaków podczas wycinki
Brak konieczności uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa owocowego nie pozwala na niszczenie gniazd ani siedlisk ptaków. Przepisy ochrony gatunkowej obejmują między innymi miejsca rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku i żerowania. Zakazy te mogą obowiązywać cały rok.
Termin od 16 października do końca lutego zmniejsza ryzyko naruszenia ochrony ptaków, ale nie zastępuje oględzin drzewa.
Przed rozpoczęciem prac sprawdź drzewo w następującej kolejności:
- Obejrzyj koronę, rozwidlenia konarów, dziuple i przestrzeń pod luźną korą pod kątem gniazd lub innych schronień.
- Oceń, czy na drzewie przebywają ptaki albo inne zwierzęta objęte ochroną gatunkową.
- Jeżeli gęsta korona, ulistnienie lub wysokość drzewa utrudniają ocenę, skonsultuj się z osobą mającą doświadczenie przyrodnicze lub z właściwym organem ochrony środowiska.
Jeżeli znajdziesz aktywne gniazdo albo podejrzewasz obecność chronionego gatunku, wstrzymaj wycinkę. Możesz zachować drzewo, przełożyć prace na czas, w którym nie będzie naruszenia konkretnego zakazu, albo wystąpić o zezwolenie na odstępstwo od zakazów ochrony gatunkowej. W zależności od sytuacji organem właściwym może być regionalny dyrektor ochrony środowiska lub Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
Naruszenie zakazów dotyczących gatunków chronionych może być wykroczeniem zagrożonym karą aresztu albo grzywny. W poważniejszych przypadkach zastosowanie mogą mieć także przepisy karne dotyczące istotnej szkody w świecie roślinnym lub zwierzęcym. Osobno mogą powstać konsekwencje administracyjne za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, gdy drzewo nie korzystało ze zwolnienia.
Dlaczego jesień i zima są lepszym terminem?
Okres jesienno-zimowy jest korzystny nie tylko ze względu na ochronę ptaków. Po opadnięciu liści korona jest lepiej widoczna, więc łatwiej zauważyć gniazda, dziuple i uszkodzenia. Drewno zawiera wtedy zwykle mniej wilgoci, a prace bywają łatwiejsze do zaplanowania. Drzewo znajduje się też poza intensywną wegetacją.
Najważniejsza zasada brzmi jednak: drzewo owocowe można wyciąć bez zezwolenia, ale nie wolno przy tym niszczyć chronionych siedlisk ani gniazd. Termin zimowy ogranicza ryzyko, lecz przed każdą wycinką nadal potrzebna jest ocena konkretnego drzewa i jego otoczenia.
